شوق و دغدغه های فیدرالیزم

فیدرالیزم شعاری است که درین روز ها بیش از حد مکررآ در رسانه ها و شبکه های اجتماعی توسط افغان ها ( در داخل و خارج از کشور) برای اشاره به راه حل منازعه مسلحانه در کشور روی آن بحث میشود. سرگرمی با چنین شعار های عمدآ یا عدم آگاهی سیاسی است و یا قصدآ بیان و ابراز نفرت که هر دو مردود اند. درین باب امیدوارم که اولی یعنی عدم آگاهی سیاسی باشد و کسانی که از این شعار استفاده بی اعتنا میکنند با نظام های مدیریتی و نواقص آن نظام ها درست اشنا نمی باشند. مطمینآ و خوشبختانه این دسته افغانها با جهان بینی شدید تقلیدی، جدا شده از اصلیت خود که می تواند در هر جامعه وجود داشته باشد، در افغانستان خیلی کم یافت میشود

بهرصورت؛ برای درک بهتر از نظام مدیریتی فیدرال، نواقص، کمبودی های آن در موقعیت جغرافیای، سیاسی، و اقتصادی افغانستان توجه شما را به مطالب ذیل جلب مینمایم

هیچ نوع نظام مدیریتی؛ ریاستی، صدراتی، فیدرالی بد نیست؛ مگر مدیران غیر مسلکی، بی تجربه، غیر تخصصی، غیر علمی آنرا مدیریت کنند. ، هر نوع نظام مدیریتی وقتی موفق است که دو عنصر اساسی در ان نظام حضور داشته داشته باشد الف) “سیاسیون آگاه” و ب) “بیروکراسی مجرب و مستقل از سیاست با تعهد اخلاقی” که با همکاری و هماهنگی هم کشور را اداره کنند.

تجربه چهل سال گذشته از سوسیالیزم گرفته تافیدرال انارشی ۱۹۹۱، امارت اسلامی، و لیبرالیزم ریاستی درین کشور به تجربه گرفته شد، ولی تجربه تلخ نشان داد که کمبودی بیشتر از مجریان نظام ها بوده تا نفس و ذات نظام های مدیریتی. پس پیش از آنکه در باره پیشنهاد نظام مدیریتی فیدرال تاکید کنیم، بد نیست تا لحظه روی مسائل ذیل مسئولانه دقت نمائیم

اول؛ کجا است احزاب سیاسی مجرب و مدرن که انتخابات ایالتی را مدیریت کند؟

دوم، کجا است بیروکرات های مجرب و متعهد که سیستم اداری مغلق و پیچیده فیدرال را مدیریت کند؟

سوم؛ کجا است حقوقدانها و قانوندان های مجرب که نظام فیدرالی را قانونمند بسازند؟

چهارم؛ منابع آبی که امروز بین کشور ها یک معضل بزرگی است چگونه توسط ایالت ها که همه زراعتی اند، مدیریت میشود. در یک کشور فیدرال یک ایالت در موقعیت جغرافیای بالاتر از آب استفاده بیشتر میکند و به ایالت در موقیعت پاین تر آب منظم نمی رسد، بین دو ایالت منازعات خونین صورت میکرد. پس تقسیم اب و زمین یک معضل بزرگ بر سر راه فیدرالیزم در آفغانستان وجود دارد.

پنجم، کجا تضمین وجود دارد که احزاب سیاسی سنتی و بی تجربه انتخابات را در ایالات قومی نسازند؟ تجربه نشان داده که در سیستم فیدرال قومی سازی سیاست ایالتی باعث نارضایتی های سیاسی، اقتصادی، واجتماعی شده است. و بعضا در نتیجه این معضل کشمکش میان اقوام و مذاهب را بوجود آورده است

ششم، ولایات کوچک با عواید کم چگونه مصارف ارایه خدمات رفاه اجتماعی از جمله مهمترین انها معارف و صحت را پوره کرده می تواند؟

هفتم؛ حکومت های ایالتی مالیات برعواید، مالیات بر جایداد، مالیات بر صادرات، مالیات بر واردات را چگونه بر اساس نیازمندی های دخل و خرج ان ایالت تامین کرده میتواند. در حالیکه اقتصاد یک ناحیه افغانستان با ناحیه دگر فرق دارد

هشتم؛ نقل، انتقال، سکونت شهروندان کشور در ایالات بر چه اصلی تنظیم میشود. اگر بر اصل آزادی های حقوق بشری باشد و در صورت فیدرال همه مردم به ایالات های که رفاه اقتصادی بهتری دارد، ساکن شده و در عین زمان پیوند خود را با ایالات حفظ میکند. این یک بحث حقوقی میشود که در افغانستان نمی توان آنرا مدیریت کرد

نهم؛ مسائل قانونی و حقوقی از جمله جرایم، محاکم، ومجازات که از مهمترین دغدغه های بشر امروزی در شهر ها است، بر کدام اساس تنظیم میگردد؟

دهم؛ حق اسکان، حق تعلیم و تربیه، صحت، حق کار، محیط زیست، امنیت وتوصیه انسانی، سرمایه گزاری و بازدهی، روابط ایالات با هم، مدیریت منابع طبعی، وضع مالیات، روابط بین الملل، حقوق وآزادی های مدنی، و هزار ها فاکتور های اجتماعی است که افغانستان قابلیت رسیده گی به آنرا در نظام فیدرال ندارد

بهر صورت؛ توضیحات بالا جزی از دغدغه های عمده ای است که میرساند افغانستان با بافت قومی مختلط، با هویت فرهنگی مشترک، با تفاوت مذهبی، با موقعیت جغرافیای، با اقلیم و محیط زیستی که دارد؛ تجزیه ناپذیر، تقسیم ناپذیر، انفصال ناپذیر، جدا ناپذیر و فیدرال ناپذیر است. افغانستان با همه مشکلاتی که دارد؛ فقط با اتحاد، همزیستی، وهمدیگر پذیری زنده است

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
محمد داود انوری ماستر روابط بین الملل از دانشگاه کارلیتون در کانادا
شهر کابل حوت ۱۳۹۸

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s